Mija pierwszy miesiąc nowego - 2026 roku. Zgodnie z deklaracją, acz nieco opóźniony, wraz z Komitetem Naukowym Kursu oraz Stowarzyszeniem Lekarzy Rehabilitacji przedstawiam zarys programu kursu: „Interwencje w Rehabilitacji Medycznej” oraz jego planowane terminy. 

Tytułem wprowadzenia, kilka słów na temat interwencji lekarskich w zakresie rehabilitacji medycznej. Są to aktywne, celowane działania, podejmowane przez lekarza rehabilitacji, które bezpośrednio wpływając na ruch, ból, deformację strukturalną poprawiają aktywność, umożliwiają realizację celów życiowych i zwiększają samodzielność naszych pacjentów. 

Jak widzicie, działania te są bliskie nie tylko lekarzom specjalistom rehabilitacji ale również neurologii, ortopedii i innym zajmujących się leczeniem bólu i zaburzeń struktury. Rehabilitacja medyczna staje się dzięki temu działaniem znacznie szerszym, wykraczającym poza cele ogólnomedyczne, fizyko- i kinezyterapeutyczne. Wprowadzenie tych zasad wymaga pogłębienia naszej wiedzy i umiejętności praktyczno-technicznych oraz przygotowania kadry gotowej do podjęcia tych zadań po wprowadzeniu ich do praktyki klinicznej.  

Muszę tutaj silnie podkreślić, że rehabilitacja interwencyjna nie wyklucza naszych dotychczasowych działań w zakresie diagnostyczno- funkcjonalnym i terapeutycznym. Nie tracą one na swoim znaczeniu i ważności, ale musimy zdać sobie sprawę, że w wielu miejscach diagnostyka funkcjonalna wchodzi w zakres działań fizjoterapeutycznych, co jest absolutnie uzasadnionym. Jest ona punktem wyjścia dalszych działań lekarskich w zakresie rehabilitacji pacjenta. Identyfikacja przyczyn bólu i dysfunkcji oraz barier w funkcjonowaniu oraz rokowaniu sukcesu usprawniania są wspólnymi dążeniami lekarza rehabilitacji i fizjoterapeuty. Nasza rola jednak nie ogranicza się tylko do tego etapu. Różnicowanie przyczyn ograniczeń funkcjonalnych takich jak spastyczność, ból, deformacje oraz identyfikacja ich źródeł są początkiem leczenia interwencyjnego, które musi stać się podstawą działań leczniczych uwzględniających działania zabiegowe, możliwe tylko do realizacji przez lekarzy rehabilitacji i specjalistów innych dziedzin takich jak neurologia czy ortopedia. Tylko lekarz specjalista rehabilitacji medycznej ma prawo i obowiązek wynikający z zasad Dobrej Praktyki Klinicznej do posługiwania się wszystkimi tymi procedurami. Zabiegam o to w strukturach Ministerstwa Zdrowia, NFZ i AOTMiT. 

Injekcje dostawowe, okołostawowe, blokady przeciwbólowe, injekcje toksyny botulinowej, pompa baklofenowa, injekcje diagnostyczne, uwalniane niektórych deformacji i przykurczów wykonywane pod kontrolą ultrasonografii, a może nawet radiologiczną są niezwykle cennymi jeżeli będą miały miejsce w ośrodku zapewniającym dalsze leczenie rehabilitacyjne, w tym fizjoterapetyczne.

  Tego musimy się nauczyć i właśnie taki jest cel planowanych kursów, jak i działania w zakresie zmiany programu nauczania – prace właśnie się rozpoczęły. Wiedza i umiejętności w tym zakresie mają być podstawą działań każdego „nowego” specjalisty rehabilitacji medycznej w Polsce. 

Oczywiście nie mogę pomijać obszarów nieco mniej mi osobiście znanych, zajmujących się rehabilitacją kardiologiczną, onkologiczną czy pulmonologiczną. W tym zakresie również poszukiwać i rozwijać będziemy szkolenie umiejętności praktyczno-technicznych (UPT) rehabilitacji medycznej. Tu jednak, wydaje mi się, że w zakresie modyfikacji rehabilitacyjnej leczenia kardiologicznego i pulmonologicznego pod kątem tolerancji wysiłku i terapii ruchem doświadczenia specjalistów rehabilitacji medycznej są bogatsze. Oczywiście te kwestie również będą przedmiotem dyskusji w powołanej przez konsultanta krajowego Radzie Ekspertów programu nauczania rehabilitacji medycznej, która ma charakter roboczy. W lutym br. rozpoczynamy swoje działania w celu dokonania zmian programu kształcenia. Są to działania spójne obecnym celom CMKP. 

Niebawem na stronie SLR pojawi się ramowy program kursu „Interwencje w Rehabilitacji Medycznej” oraz kryteria kwalifikacji uczestników. Zakwalifikowanie będzie narzucało konieczność dość intensywnego samokształcenia „online-owego” oraz odbycia poprzedzającego kilkugodzinnego stażu w gabinecie diagnostyki ultrasonograficznej. To wszystko po to, aby bardzo intensywny kurs był naprawdę przydatny, a jego efekty szybko zintegrowane z Waszą praktyką kliniczną.

Jak widzicie pracy przed nami dużo, sytuacja niezwykle kreatywna i obiecująca.

Na koniec jedna interesująca informacja potwierdzająca dynamiczny rozwój naszej specjalizacji w Polsce – w 2025 roku do realizacji specjalizacji z rehabilitacji medycznej przystąpiło 83 lekarzy !!! 

Planowane terminy egzaminu specjalizacyjnego: test w CEM w Łodzi – 20 kwiecień 2026r (poniedziałek), a egzamin ustny w ORSK w Poznaniu – 24 kwiecień 2026 (piątek) 

Prof. dr hab. med. Marek Jóźwiak 

Konsultant Krajowy w Rehabilitacji Medycznej